|
Przeszukiwanie wspólnego katalogu bibliotek PW oraz zasobów elektronicznych (prenumerowanych przez PW i wybranych ogólnodostępnych)
|
| Lista e-baz / Lista czasopism / Biblioteka Cyfrowa / Układ działowy zbiorów |
|
Przeszukiwanie katalogów kilkuset bibliotek włączonych do ogólnokrajowej sieci bibliotecznej (m.in. Biblioteki Narodowej, wielu bibliotek akademickich i publicznych)
|
| Lista bibliotek |
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Open Access
-
Chcę opublikować artykuł w otwartym dostępie - czy muszę za to płacić?
W większości przypadków tak. Autor, który chce opublikować swoją pracę w modelu Open Access (OA), musi liczyć się z koniecznością pokrycia kosztów publikacji, tzw. Article Processing Charges (APC). W zależności od wydawnictwa opłata ta może wynosić od 1 000 do 5 000 EUR, USD lub CHF. Warto sprawdzić, czy czasopismo, w którym planujemy publikację, jest objęte programem dofinansowania opłat publikacyjnych w ramach otwartego dostępu. Więcej informacji w zakładce Open Access - finansowanie.
-
Na co zwrócić uwagę przy wyborze czasopisma otwartego?
Przy wyborze czasopisma publikującego w modelu Open Access warto zwrócić uwagę na:
- opłatę publikacyjną (tzw. Article Processing Charges, APC);
- rodzaj licencji, na jakiej czasopismo udostępnia publikacje autorów (np. Creative Commons);
- wiarygodność czasopisma - warto upewnić się, że nie wykazuje ono cech tzw. czasopisma drapieżnego. Więcej informacji na temat czasopism drapieżnych w zakładce Drapieżne czasopisma.
-
Jakie są sposoby zapewnienia otwartego dostępu do publikacji naukowych?
Otwarty dostęp do publikacji naukowych można zapewnić na dwa główne sposoby:
- poprzez umieszczenie i udostępnienie tekstu w otwartym repozytorium (tzw. model zielony otwartego dostępu, ang. green open access). Możliwość deponowania tekstu w repozytorium zależy od polityki wydawcy - zazwyczaj zezwala on na umieszczanie różnych wersji pracy (preprintów lub postprintów), nawet jeśli artykuł został opublikowany w czasopiśmie subskrypcyjnym. Często stosowany jest tzw. okres embarga, który oznacza, że deponowanie ostatecznej wersji wydawniczej możliwe jest dopiero po upływie określonego czasu od publikacji (zwykle od 6 do nawet 48 miesięcy);
- poprzez publikację w otwartym czasopiśmie (tzw. model złoty otwartego dostępu, ang. gold open access), czyli w czasopiśmie w pełni otwartym (ang. fully open access journal) lub hybrydowym (ang. hybrid journal), w którym autor może zdecydować, czy chce udostępnić artykuł w modelu otwartego dostępu za dodatkową opłatą (tzw. Article Processing Charges, APC).
W wielu przypadkach możliwe jest także jednoczesne zastosowanie obu modeli - pod warunkiem, że pozwala na to polityka licencyjna wydawcy danego czasopisma.
-
Jaka jest różnica między publikacją typu Open Access w czasopiśmie hybrydowym a w czasopiśmie otwartym?
W zasadzie sama publikacja nie różni się znacząco między czasopismem hybrydowym a czasopismem otwartym. Różnice dotyczą głównie charakterystyki samych czasopism:
- Czasopismo w pełni otwarte (ang. fully open access journal) - wszystkie publikowane artykuły są dostępne w złotym modelu otwartego dostępu (ang. gold open access), czyli bezpłatnie i bez żadnych ograniczeń dla czytelników (np. bez konieczności logowania czy zakładania konta). Finansowanie czasopisma pochodzi zazwyczaj z opłat za publikację (tzw. Article Processing Charges, APC) wniesionych przez autorów, ich instytucje macierzyste lub są pokrywane z innych źródeł finansowania.
- Czasopismo hybrydowe (ang. hybrid journal) - czasopismo subskrypcyjne, które udostępnia część artykułów bezpłatnie (jeśli autor zdecyduje się na publikację w złotym modelu otwartego dostępu i pokryje koszty publikacyjne tj. APC). Autor ma możliwość wyboru modelu w jakim chciałby opublikować swój manuskrypt. Artykuły, które nie są opublikowane w złotym modelu otwartego dostępu, pozostają dostępne wyłącznie dla subskrybentów i nie są dostępne dla czytelników niezarejestrowanych lub nieposiadających subskrypcji.
-
Czy recenzja artykułu w czasopiśmie hybrydowym przebiega inaczej niż w czasopiśmie typu Open Access?
Nie powinno być żadnej różnicy w procesie recenzji artykułów między czasopismami otwartymi a hybrydowymi. W obu przypadkach powinny obowiązywać takie same procedury i standardy recenzenckie.
-
Kto ponosi koszty publikowania w modelu Open Access?
Otwarty dostęp do publikacji nie oznacza, że wydawca nie ponosi kosztów związanych z przygotowaniem artykułów do publikacji (w tym recenzji, obróbki językowej, technicznej i redakcyjnej) oraz ich dystrybucją. „Darmowość” dotyczy wyłącznie ostatniego elementu tego łańcucha, czyli czytelnika. W modelu ekonomicznym otwartych czasopism nastąpiło przesunięcie finansowania z odbiorców treści (np. bibliotek, osób indywidualnych) na inne źródła, takie jak autorzy publikacji, ich instytucje macierzyste, składki członkowskie, dotacje publiczne czy wpływy z reklam.
-
Gdzie mogę uzyskać informacje na temat polityk wydawniczych czasopism naukowych w zakresie otwartego dostępu?
Najlepszym źródłem informacji na temat polityk wydawniczych czasopism naukowych jest serwis Jisc's Open Policy Finder, który gromadzi informacje w zakresie prawa autorskiego, w tym zasad dotyczących archiwizacji publikacji. Warto jest również sprawdzić informacje dostępne na stronie internetowej danego czasopisma lub wydawcy.
-
Gdzie można znaleźć wykaz czasopism otwartych?
Największą bazą rejestrującą czasopisma otwarte jest Directory of Open Access Journals (DOAJ). Informacje o tym, czy dane czasopismo jest dostępne w modelu Open Access, można również znaleźć w bazie Scopus, w zakładce Sources.
-
Jak znaleźć czasopismo otwarte ze wskaźnikiem Impact Factor?
Najłatwiej jest to zrobić bezpośrednio w serwisie Journal Citation Reports, korzystając z filtra Open Access.
-
Jaką wersję pliku (preprint/postprint/ostateczna wersja wydawnicza) mogę zamieścić w Bazie Wiedzy PW?
- W przypadku artykułów publikowanych w złotym modelu otwartego dostępu (ang. gold open access) w repozytorium należy zamieścić ostateczną wersję wydawniczą artykułu. Informacje o licencji można znaleźć w pliku PDF publikacji lub bezpośrednio przy artykule na stronie czasopisma.
- W przypadku artykułów w zielonym modelu otwartego dostępu (ang. green open access) w repozytorium należy zamieścić wersję artykułu zgodną z polityką wydawcy. Informacje o politykach wydawniczych czasopism naukowych można sprawdzić w serwisie Jisc's Open Policy Finder lub bezpośrednio na stronie czasopisma bądź wydawcy.
Licencje CC
-
Jaką licencję CC wybrać do publikacji artykułu naukowego?
Najczęściej wybieraną licencją jest CC BY (uznanie autorstwa), ponieważ pozwala na szerokie udostępnianie i wykorzystanie pracy, pod warunkiem wskazania autora.
-
Co oznacza warunek „uznanie autorstwa” (BY)?
Oznacza to, że korzystając z dzieła, należy wskazać nazwisko autora oraz źródło utworu.
-
Co oznacza warunek „na tych samych warunkach” (SA)?
Oznacza to, że jeśli tworzysz dzieło pochodne na podstawie utworu objętego licencją CC BY-SA lub CC BY-NC-SA, musisz udostępnić swoje dzieło na takiej samej licencji jak oryginał.
-
Czy mogę wykorzystać utwór na licencji CC do celów komercyjnych?
To zależy od konkretnej licencji. Licencje zawierające warunek „NC” (Non-Commercial) zabraniają wykorzystywania utworu w celach komercyjnych.
-
Czy mogę modyfikować dzieło na licencji CC?
W przypadku licencji zawierających warunek „ND” (No-Derivatives) zabronione jest tworzenie i rozpowszechnianie zmodyfikowanych wersji dzieła. W pozostałych przypadkach możesz modyfikować dzieło, pod warunkiem przestrzegania określonych warunków licencji.
-
Gdzie mogę sprawdzić, na jakiej licencji opublikowano artykuł naukowy?
Informacje o licencji zwykle znajdują się przy artykule naukowym - na stronie internetowej, w pliku PDF artykułu lub w jego metadanych.
-
Czy licencje CC zastępują prawa autorskie?
Nie, licencje CC działają w ramach praw autorskich - to autor decyduje, jakie prawa do swojego dzieła udostępnia innym.
-
Czy mogę zastosować różne licencje CC do różnych części mojej pracy?
Tak, autor może zastosować różne licencje do poszczególnych elementów swojej pracy, np. tekst na licencji CC BY, a zdjęcia na CC BY-NC.
Drapieżne czasopisma i konferencje
-
Czym są drapieżne czasopisma i konferencje?
Drapieżne (ang. predatory) czasopisma i konferencje to podmioty działające głównie w celach komercyjnych, często bez rzetelnej recenzji naukowej i transparentności, których głównym celem jest pobieranie opłat od autorów.
-
Jak rozpoznać drapieżne czasopismo lub konferencję?
Charakterystyczne cechy to m.in.: brak rzetelnej recenzji, szybkie i niejasne procesy publikacji, natarczywe prośby o opłaty, brak informacji o redakcji, podejrzanie szeroki zakres tematyczny oraz brak indeksacji w renomowanych bazach danych.
-
Czy drapieżne czasopisma mają Impact Factor?
Zazwyczaj nie. Często podają fałszywe lub mylące wskaźniki. Warto sprawdzić wiarygodność Impact Factor w bazach takich jak Journal Citation Reports czy Scopus.
-
Jak sprawdzić, czy czasopismo lub konferencja jest drapieżna?
Warto skorzystać z wiarygodnych źródeł i narzędzi, takich jak Directory of Open Access Journals (DOAJ), archiwalna lista Bealla, Think.Check.Submit. (dla czasopism) oraz Think.Check.Attend. (dla konferencji). Dobrze jest także konsultować się z pracownikami Biblioteki Głównej PW lub doświadczonymi kolegami.
-
Jakie kroki należy podjąć w przypadku, gdy artykuł naukowy został opublikowany w drapieżnym czasopiśmie?
Warto jest rozważyć ponowną publikację w renomowanym czasopiśmie. Dobrze jest również poinformować swoją instytucję o zaistniałej sytuacji i poszukać wsparcia w dalszych działaniach, np. prawnych.
-
Jak unikać drapieżnych konferencji?
Należy dokładnie weryfikować organizatorów, program konferencji oraz skład Komitetu Naukowego i Organizacyjnego. Należy unikać udziału w konferencjach, które oferują szybkie publikacje bez przeprowadzenia procesu recenzji lub stosują niejasne i podejrzane metody promocji.
-
Czy publikowanie w drapieżnym czasopiśmie może zaszkodzić mojej karierze?
Tak, publikacja w drapieżnym czasopiśmie może negatywnie wpłynąć na reputację badacza oraz ocenę jego dorobku naukowego, zwłaszcza jeśli zostanie to zauważone przez instytucję macierzystą lub agencję finansującą.
NCN
-
Czy NCN wymaga publikowania w modelu otwartego dostępu?
NCN dopuszcza publikowanie wyników badań zarówno w modelu otwartego dostępu (Open Access), jak i w modelu zamkniętym (subskrypcyjnym). Zasady dotyczące publikowania mają charakter rekomendacji i uwzględniają specyfikę poszczególnych dyscyplin naukowych oraz procesów wydawniczych.
-
Czy mogę publikować w czasopismach subskrypcyjnych?
Tak. NCN dopuszcza publikowanie artykułów naukowych w tradycyjnych czasopismach subskrypcyjnych. W takim przypadku autorzy nie są zobowiązani do udostępniania wersji AAM ani preprintu w repozytorium.
-
Czy muszę udostępniać wersję AAM lub preprint w repozytorium?
Nie. Udostępnienie wersji AAM lub preprintu w otwartym repozytorium jest zalecane, lecz nieobowiązkowe. Brak udostępnienia tych wersji nie wpływa na kwalifikowalność kosztów projektu ani jego rozliczenie.
-
Jakie ścieżki publikowania artykułów w otwartym dostępie uznaje NCN?
NCN uznaje trzy równorzędne ścieżki publikacyjne dla artykułów w otwartym dostępie:
- publikację w czasopiśmie zarejestrowanym lub będącym w trakcie rejestracji w Directory of Open Access Journals (DOAJ);
- publikację w czasopiśmie subskrypcyjnym lub hybrydowym, przy czym zalecane jest udostępnienie wersji AAM lub preprintu w otwartym repozytorium;
- publikację w czasopiśmie objętym licencją otwartego dostępu w ramach umów transformacyjnych.
-
Czy NCN preferuje licencję CC BY?
Tak. NCN rekomenduje stosowanie licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (CC BY 4.0). Licencja ta umożliwia szerokie wykorzystanie i ponowne użycie wyników badań z zachowaniem obowiązku wskazania autorstwa.
-
Jakie inne licencje są dopuszczalne przez NCN?
Publikacje w otwartym dostępie mogą być udostępniane na dowolnej licencji Creative Commons lub innej licencji zgodnej z zasadami otwartego dostępu. Wybór konkretnej licencji pozostaje w gestii autorów i wydawców.
-
Czy koszty publikacji w modelu otwartego dostępu są kwalifikowalne?
Tak. Koszty związane z publikacją artykułów w otwartym dostępie (Article Processing Charges, APC) są kwalifikowalne dla wszystkich trzech ścieżek publikacyjnych uznawanych przez NCN.
-
Czy NCN zaleca ponoszenie kosztów publikacyjnych w czasopismach subskrypcyjnych?
Nie. NCN nie rekomenduje ponoszenia kosztów APC w przypadku publikacji w czasopismach subskrypcyjnych lub hybrydowych, jeżeli istnieje możliwość bezpłatnego udostępnienia wersji AAM lub preprintu w otwartym repozytorium.
Kontakt
Gdzie mogę uzyskać dodatkowe informacje lub wsparcie?
W przypadku pytań, na które nie znaleziono odpowiedzi w niniejszym FAQ ani na stronie internetowej Biblioteki Głównej PW, zachęcamy do kontaktu z pracownikami Biblioteki za pośrednictwem poczty elektronicznej: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub pod numerem telefonu: +48 22 234 7300.
Drapieżne czasopisma / drapieżne konferencje
Drapieżne czasopisma i konferencje
Drapieżne czasopisma
Drapieżne czasopisma i drapieżni wydawcy (ang. Predatory Journals / Predatory Publishers) to podmioty stosujące nieetyczny model biznesowy, polegający na pobieraniu opłat za publikację artykułów bez zapewnienia rzetelnych usług redakcyjnych, w tym recenzji naukowych.
Kryteria charakteryzujące drapieżne czasopisma
- Brak rzetelnego procesu recenzyjnego i redakcyjnego.
- Brak pełnego adresu wydawcy lub podanie nieprawdziwych danych kontaktowych (najczęściej dostępny jest jedynie formularz e-mailowy).
- Fikcyjny zespół redakcyjny - czasopismo podaje nieprawdziwe nazwiska lub wykorzystuje nazwiska uznanych naukowców (także jako rzekomych recenzentów), którzy nigdy z nim nie współpracowali.
- Redaktorzy posługują się adresami e-mail w ogólnodostępnych domenach (np. @gmail.com, @yahoo.com).
- Zamieszczanie na stronie internetowej fałszywych wskaźników bibliometrycznych (np. fikcyjny Impact Factor lub jego imitacje, takie jak View Factor, Science Impact Factor, Global Impact Factor, Unofficial Impact Factor) oraz nieprawdziwych informacji o indeksowaniu czasopisma w uznanych bazach abstraktowych.
- Tytuły czasopism łudząco podobne do nazw prestiżowych czasopism (różnice często ograniczają się do jednego słowa w tytule).
- Brak procedur weryfikacji oryginalności tekstów (np. pod kątem plagiatu).
- Prowadzenie agresywnej kampanii mailingowej, nakłaniającej naukowców do przesyłania manuskryptów.
- Brak jawnej informacji o kosztach publikacji (kwoty podawane są autorowi indywidualnie drogą mailową).
- Publikowanie niemal wszystkich nadesłanych manuskryptów po uiszczeniu opłaty, która jest zazwyczaj pobierana z góry i przed oficjalnym przyjęciem manuskryptu do publikacji.
- Niezwykle szybkie tempo „recenzji naukowej”, przyjmowanie manuskryptów do publikacji nawet w ciągu kilku dni od przesłania oraz często bez uwag recenzenckich.
- Brak zachowania podstawowych standardów naukowych w procesie recenzyjnym.
- Przyjmowanie manuskryptów odrzuconych wcześniej przez inne wydawnictwa.
- Publikowanie bardzo dużej liczby artykułów (nawet kilku tysięcy) w ciągu roku.
- Brak jasnych zasad wycofywania przedłożonych do publikacji i opublikowanych artykułów.
- Możliwość dodania fikcyjnych współautorów w zamian za opłatę mimo braku ich wkładu w powstanie pracy.
Wskazówki
Jak unikać publikowania w drapieżnych czasopismach:
- Należy dokładnie sprawdzić tytuł czasopisma, jego numer ISSN lub eISSN, stronę internetową (m.in. informacje o procesie recenzyjnym, składzie redakcji, zakresie tematycznym), a także ogólną działalność wydawnictwa, np. przez zapoznanie się z wcześniej opublikowanymi artykułami.
- Wskazane jest zweryfikowanie czasopisma, jego wskaźników bibliometrycznych oraz indeksacji w renomowanych, międzynarodowych bazach, takich jak Web of Science, Scopus oraz Directory of Open Access Journals (DOAJ).
- Szczególną uwagę należy zwrócić na wysokość opłat publikacyjnych oraz na wymagania i zasady publikacji - powinny być one jasno i przejrzyście przedstawione na stronie internetowej czasopisma.
Drapieżne konferencje
Drapieżne konferencje (ang. predatory conferences, predatory meetings) to wydarzenia o charakterze naukowym, które nie spełniają podstawowych standardów etycznych. Ich głównym celem (podobnie jak drapieżnych czasopism) jest maksymalizacja zysków z opłat rejestracyjnych i z opłat za publikacje pokonferencyjne w modelu otwartego dostępu, co osiąga się przez pozyskanie jak największej liczby uczestników. Drapieżne konferencje nie są organizowane przez uznane towarzystwa naukowe ani instytucje badawcze, lecz przez podmioty prywatne lub przedsiębiorstwa specjalizujące się w organizowaniu takich wydarzeń w niemal każdej dziedzinie nauki. Często za ich organizacją stoją także drapieżne wydawnictwa.
Kryteria charakteryzujące drapieżne konferencje
Część kryteriów charakteryzujących drapieżne czasopisma i drapieżnych wydawców jest tożsama z kryteriami drapieżnych konferencji.
- Zaproszenie nie jest wysyłane z instytucjonalnego adresu e-mail.
- Tożsamość i lokalizacja organizatorów są ukryte.
- Zaproszenia są wysyłane do osób niezwiązanych z tematyką poruszaną na konferencji.
- Organizator konferencji jest jednocześnie jej sponsorem.
- Organizator konferencji prowadzi konferencje z różnych dziedzin tematycznych w tym samym czasie.
- Organizatorzy konferencji posługują się tytułami i stopniami naukowymi, które im nie przysługują.
- Strona internetowa konferencji ma nieprofesjonalny wygląd.
- Wykorzystywane są dane osobowe i wizerunki badaczy bez ich wiedzy i zgody.
- Na stronie internetowej konferencji umieszczane są logotypy renomowanych instytucji, co ma sugerować współpracę pomimo jej faktycznego braku.
- Nazwy konferencji są bardzo podobne do nazw wydarzeń organizowanych przez prestiżowe ośrodki naukowe, dzięki czemu uzyskują ten sam akronim.
- Konferencja jest opisywana jako „międzynarodowa”, mimo że komitet organizacyjny i większość prelegentów pochodzą z jednego kraju.
- Zgłaszający wystąpienie otrzymuje akceptację przed zakończeniem naboru zgłoszeń.
Wskazówki
Jak unikać udziału w drapieżnych konferencjach:
- Należy dokładnie sprawdzić tytuł konferencji, jej organizatora, stronę internetową, skład komitetu naukowego i organizacyjnego oraz zakres tematyczny.
- Szczególną uwagę należy zwrócić na opłaty, wymagania i zasady dotyczące udziału oraz publikowania materiałów pokonferencyjnych.
Polecane linki
- Think.Check.Submit - narzędzie internetowe pozwalające zidentyfikować zaufane czasopisma oraz wydawców.
- Think.Check.Attend - narzędzie internetowe pozwalające zidentyfikować zaufane konferencje i ich organizatorów.
- Tabela z wykazem ponad 400 czasopism podejrzewanych o drapieżne praktyki wraz z powodami usunięcia ich z międzynarodowych baz (aktualizacja 2021 r.) - autorką listy jest Jolanta Szczepaniak (Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej), a metodologia opisana została w Forum Akademickim 4/2021 w ramach artykułu „Potencjalnie drapieżne w wykazie czasopism”.
- Directory of Open Access Journals (DOAJ) - baza danych indeksująca recenzowane czasopisma naukowe otwartego dostępu.
Przekaż swoją pracę do BW PW
Przekaż swoją pracę do BW PW
Baza Wiedzy PW
Baza Wiedzy PW to otwarta platforma informacyjna służąca do gromadzenia, prezentowania i udostępniania dorobku naukowego pracowników i doktorantów Politechniki Warszawskiej. Pełni rolę instytucjonalnego repozytorium oraz narzędzia wspierającego promocję działalności naukowej Uczelni.
Korzyści
- Archiwizowanie dorobku naukowego w jednym miejscu - repozytorium umożliwia gromadzenie dorobku naukowego (m.in. publikacji naukowych i danych badawczych) danego autora w jednym miejscu.
- Spełnianie wymogów polityki otwartego dostępu (open access) - coraz więcej instytucji finansujących badania naukowe wymaga, aby wyniki tych badań były publicznie dostępne.
- Budowanie reputacji naukowej - obecność publikacji w repozytorium zwiększa wiarygodność naukowca, wspiera promocję jego dorobku oraz może ułatwiać procesy ewaluacyjne, a także ubieganie się o granty.
- Ułatwienie współpracy naukowej - dostępność publikacji i danych badawczych w repozytorium zwiększa szansę na nawiązanie kontaktów z innymi badaczami zajmującymi się podobną tematyką.
Deponowanie prac naukowych
Każdy pracownik Politechniki Warszawskiej jest zobowiązany do regularnego przekazywania informacji o swoim dorobku naukowym. Dane te należy przekazywać odpowiedniemu redaktorowi wydziałowemu, zgodnie z przypisaniem do jednostki organizacyjnej. Pracownicy mogą również samodzielnie uzupełniać dane o swoich publikacjach naukowych, importując je z systemów zewnętrznych. Szczegółowe informacje na ten temat znajdują się w zakładce Profil autora.
Instrukcje dotyczące deponowania prac naukowych w Bazie Wiedzy PW są dostępne w zakładce Baza Wiedzy Politechniki Warszawskiej oraz podręcznikach użytkownika i redaktora.
Informacje dodatkowe
- W przypadku pytań lub trudności autorzy mogą się skontaktować z redaktorem wydziałowym lub zespołem Bazy Wiedzy PW pod adresem Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..
Redaktorzy wydziałowi
Redaktorzy wydziałowi to osoby wyznaczone na poszczególnych wydziałach lub w jednostkach Politechniki Warszawskiej, odpowiedzialne za nadzór nad poprawnością i kompletnością danych w Bazie Wiedzy PW.
Redaktorzy pełnią funkcję lokalnych administratorów i pierwszego punktu kontaktowego dla użytkowników systemu w swoich jednostkach. Lista aktualnych redaktorów wydziałowych znajduje się w zakładce Baza Wiedzy Politechniki Warszawskiej.
Licencje Creative Commons
Licencje Creative Commons
Licencje Creative Commons
Licencja Creative Commons (CC) to standardowa licencja otwarta, która umożliwia autorowi określenie warunków korzystania z jego utworu, takich jak obowiązek uznania autorstwa (BY), zakaz wykorzystywania do celów komercyjnych (NC), zakaz modyfikacji utworu (ND) lub obowiązek udostępnienia utworu zależnego na takiej samej licencji (SA).
Poziomy otwartości
Licencja wolna (ang. free license) - licencja, która przyznaje użytkownikom cztery podstawowe wolności w korzystaniu z utworu, tzn. każdy ma prawo do używania utworu w dowolnym celu (także komercyjnym), kopiowania i rozpowszechniania utworu, modyfikowania i tworzenia utworów zależnych oraz rozpowszechniania zmodyfikowanych wersji (również komercyjnie). Do licencji wolnych zalicza się:
- CC BY,
- CC BY-SA.
Licencja otwarta (ang. open license) - licencja, która udziela szerokich uprawnień do korzystania z utworu, takich jak kopiowanie, rozpowszechnianie, modyfikowanie, ale może zawierać pewne warunki ograniczające np. komercyjne wykorzystanie lub tworzenie utworów zależnych. Do licencji otwartych zalicza się:
- CC BY-ND,
- CC BY-NC,
- CC BY-NC-SA,
- CC BY-NC-ND.
Licencja Creative Commons Zero
Licencja Creative Commons Zero (CC0) to najbardziej otwarta z licencji opracowanych przez organizację Creative Commons. Do jej najważniejszych cech należą:
- twórca zrzeka się wszelkich praw autorskich do utworu, w tym prawa do uznania autorstwa;
- utwór przechodzi do domeny publicznej (ang. public domain), o ile pozwala na to prawo obowiązujące w danym kraju;
- nazwisko autora nie musi być podawane, choć jest to mile widziane jako forma uznania jego pracy;
- utwór może być swobodnie wykorzystywany, tzn. kopiowany, modyfikowany, rozpowszechniany i używany komercyjnie bez żadnych ograniczeń.
Porównanie licencji
| Licencja | Wskazanie autora | Użycie komercyjne | Tworzenie utworów zależnych | Zachowanie tych samych warunków |
|---|---|---|---|---|
| CC0 | Nie* | Tak | Tak | Nie |
| CC BY | Tak | Tak | Tak | Nie |
| CC BY-SA | Tak | Tak | Tak | Tak |
| CC BY-ND | Tak | Tak | Nie | Nie |
| CC BY-NC | Tak | Nie | Tak | Nie |
| CC BY-NC-SA | Tak | Nie | Tak | Tak |
| CC BY-NC-ND | Tak | Nie | Nie | Nie |
Więcej informacji na temat licencji znajduje się na stronie Creative Commons Polska.
Wskazówki
W wielu przypadkach wybór odpowiedniej licencji zależy od polityki otwartości danego wydawcy. Przed publikacją warto zapoznać się z warunkami, na jakich można udostępniać prace w wybranym czasopiśmie. Istotny wpływ na wybór licencji mogą mieć również wymagania grantodawcy lub jednostki finansującej.
Narodowe Centrum Nauki
W polityce Narodowego Centrum Nauki zawarto wytyczne dotyczące wyboru licencji zarówno dla publikacji naukowych, jak i danych badawczych:
- publikacje można udostępniać na dowolnej licencji Creative Commons lub innej otwartej (zgodnej z zasadami otwartego dostępu), przy czym NCN zaleca stosowanie licencji CC BY 4.0;
- podstawowe zestawy danych badawczych powiązane z publikacjami powinny być udostępniane na licencji CC0, CC BY 4.0 lub równoważnej.
Informacje źródłowe
Polityka otwartego dostępu do publikacji powstałych w projektach, stażach, stypendiach, działaniach naukowych i komponentach badawczych (Zarządzenie dyrektora NCN nr 39/2025 z dnia 26 czerwca 2025 roku) oraz pismo rozszerzające nowe zasady na projekty już trwające (Pismo dyrektora NCN z dnia 26 czerwca 2025 roku).
Dobór licencji
- Licencję Creative Commons można dobrać i dostosować do utworu za pomocą narzędzia License Chooser dostępnego na stronie CreativeCommons.org.
Literatura
- Majdecka E., Strycharz K. (2018). Otwarta nauka: prawo autorskie i wolne licencje. Centrum Cyfrowe: Warszawa, Polska.
- Brzóska H., i in. (2013). Wolne licencje w nauce. Instrukcja. Centrum Cyfrowe: Warszawa, Polska.
