Biblioteka Główna Politechniki Warszawskiej - Plan S - obowiązek publikowania otwartego

Cel i zakres Planu S

Zgodnie z założeniami Planu S publikacje naukowe będące rezultatem badań finansowanych przez członków cOAlition S w ramach konkursów ogłoszonych po 1 stycznia 2021 roku muszą zostać opublikowane:

• w czasopismach otwartego dostępu,
• na otwartych platformach publikacyjnych,
• lub natychmiast udostępnione w otwartych repozytoriach - bez okresu embarga.

Obowiązek publikowania w otwartym dostępie dotyczy wszystkich typów publikacji naukowych opartych na wynikach badań finansowanych w całości lub częściowo przez członków cOAlition S. Zrozumiałe jest jednak, że osiągnięcie otwartego dostępu do monografii i rozdziałów w książkach może wymagać więcej czasu i osobnego procesu. W 2021 roku cOAlition S opublikowała stanowisko w formie rekomendacji w zakresie publikacji książkowych.

cOAlition S zdecydowanie zachęca do udostępniania danych badawczych oraz innych rezultatów badań zgodnie z zasadą: „tak otwarte, jak to możliwe – tak zamknięte, jak to konieczne”, a także do dzielenia się wynikami badań na ich wczesnym etapie przez publikowanie preprintów.

Główne założenia Planu S

• Autorzy lub ich instytucje zachowują majątkowe prawa autorskie do swoich publikacji.
• Niezależnie od wybranej ścieżki otwartego dostępu publikacja powinna zostać udostępniona niezwłocznie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa (CC BY), chyba że instytucja finansująca dopuściła wyjątek.
• Jeżeli publikacja w otwartym dostępie wiąże się z opłatami, powinny one być pokrywane przez jednostki macierzyste lub agencje finansujące, a nie indywidualnie przez badaczy. Uznaje się, że każdy badacz powinien mieć możliwość publikowania swoich prac w otwartym dostępie.
• Instytucje finansujące apelują do rządów, uczelni, organizacji badawczych, bibliotek, akademii oraz towarzystw naukowych o wypracowanie wspólnych strategii, polityk i praktyk, w szczególności w celu zapewnienia transparentności procesów.
• Instytucje nie wspierają hybrydowego modelu publikowania.
• Zaleca się stosowanie identyfikatorów ORCID przez wszystkich uczestników procesu publikacyjnego.

Typy publikacji

W ramach Planu S wyróżnia się dwa główne typy wersji publikacji, które można udostępniać:

• postprint (ang. Author Accepted Manuscript, AAM) – wersja artykułu naukowego, która została przyjęta do publikacji po procesie recenzji, ale jeszcze nie zawiera określonej dla danego czasopisma identyfikacji graficznej i formatu redakcyjnego;
• ostateczna wersja wydawnicza (ang. Version of Record, VoR) – wersja publikacji udostępniona na stronie wydawcy, zawierająca określoną dla danego czasopisma identyfikację graficzną i format redakcyjny.

Zaleca się także otwarte udostępnianie preprintów (ang. Author’s Original Manuscript, AOM – wersja artykułu naukowego przed procesem recenzji i pracą redakcyjną, najczęściej będąca manuskryptem przesłanym do czasopisma), choć samo ich opublikowanie nie wystarcza do spełnienia wymagań Planu S.