Biblioteka Główna Politechniki Warszawskiej - Rekomendacje publikowania otwartego

Cel i zakres Planu S

Zgodnie z założeniami Planu S publikacje naukowe będące rezultatem badań finansowanych przez członków cOAlition S w ramach konkursów ogłoszonych po 1 stycznia 2021 roku muszą zostać opublikowane:

• w czasopismach otwartego dostępu,
• na otwartych platformach publikacyjnych,
• lub natychmiast udostępnione w otwartych repozytoriach - bez okresu embarga.

Obowiązek publikowania w otwartym dostępie dotyczy wszystkich typów publikacji naukowych opartych na wynikach badań finansowanych w całości lub częściowo przez członków cOAlition S. Zrozumiałe jest jednak, że osiągnięcie otwartego dostępu do monografii i rozdziałów w książkach może wymagać więcej czasu i osobnego procesu. W 2021 roku cOAlition S opublikowała stanowisko w formie rekomendacji w zakresie publikacji książkowych.

cOAlition S zdecydowanie zachęca do udostępniania danych badawczych oraz innych rezultatów badań zgodnie z zasadą: „tak otwarte, jak to możliwe – tak zamknięte, jak to konieczne”, a także do dzielenia się wynikami badań na ich wczesnym etapie przez publikowanie preprintów.

Główne założenia Planu S

• Autorzy lub ich instytucje zachowują majątkowe prawa autorskie do swoich publikacji.
• Niezależnie od wybranej ścieżki otwartego dostępu publikacja powinna zostać udostępniona niezwłocznie na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa (CC BY), chyba że instytucja finansująca dopuściła wyjątek.
• Jeżeli publikacja w otwartym dostępie wiąże się z opłatami, powinny one być pokrywane przez jednostki macierzyste lub agencje finansujące, a nie indywidualnie przez badaczy. Uznaje się, że każdy badacz powinien mieć możliwość publikowania swoich prac w otwartym dostępie.
• Instytucje finansujące apelują do rządów, uczelni, organizacji badawczych, bibliotek, akademii oraz towarzystw naukowych o wypracowanie wspólnych strategii, polityk i praktyk, w szczególności w celu zapewnienia transparentności procesów.
• Instytucje nie wspierają hybrydowego modelu publikowania.
• Zaleca się stosowanie identyfikatorów ORCID przez wszystkich uczestników procesu publikacyjnego.

Typy publikacji

W ramach Planu S wyróżnia się dwa główne typy wersji publikacji, które można udostępniać:

• postprint (ang. Author Accepted Manuscript, AAM) – wersja artykułu naukowego, która została przyjęta do publikacji po procesie recenzji, ale jeszcze nie zawiera określonej dla danego czasopisma identyfikacji graficznej i formatu redakcyjnego;
• ostateczna wersja wydawnicza (ang. Version of Record, VoR) – wersja publikacji udostępniona na stronie wydawcy, zawierająca określoną dla danego czasopisma identyfikację graficzną i format redakcyjny.

Zaleca się także otwarte udostępnianie preprintów (ang. Author’s Original Manuscript, AOM – wersja artykułu naukowego przed procesem recenzji i pracą redakcyjną, najczęściej będąca manuskryptem przesłanym do czasopisma), choć samo ich opublikowanie nie wystarcza do spełnienia wymagań Planu S.

Ścieżki publikacyjne uznawane przez NCN w przypadku artykułów w otwartym dostępie

* brak udostępnienia wersji preprint lub postprint (AAM) nie wpływa na kwalifikowalność kosztów projektu ani na jego rozliczenie

** w ścieżce 2, tj. w pracach publikowanych w czasopismach subskrypcyjnych lub hybrydowych, gdzie wersja preprint lub postprint (AAM) może być bezpłatnie udostępniona w repozytorium, nie rekomenduje się ponoszenia kosztów APC

Ścieżki publikacyjne uznawane przez NCN w przypadku monografii, rozdziałów w pracach zbiorowych oraz recenzowanych publikacji w modelu otwartego dostępu

W przypadku monografii, rozdziałów w książkach oraz recenzowanych utworów zebranych w otwartym dostępie rekomenduje się dwa modele otwartego dostępu:

• złoty model otwartego dostępu (ang. Gold Open Access) – praca jest natychmiast i bezpłatnie dostępna online dla użytkowników;
• zielony model otwartego dostępu (ang. Green Open Access) – autor udostępnia wybraną wersję pracy w otwartym repozytorium (np. preprint lub AAM).

Koszty wydania monografii w otwartym dostępie, tzw. Book Processing Charges (BPC), mogą być pokryte z kosztów bezpośrednich po uzyskaniu pozytywnej oceny NCN. Od konkursów SONATA BIS 14 i MAESTRO 16 (ogłoszenie konkursowe z dnia 17 czerwca 2024 r.) koszty te są uznawane za niekwalifikowalne.

Dane badawcze

Podstawowe zestawy danych badawczych obowiązkowo powiązane z publikacjami (zarówno w modelu otwartym, jak i w modelu zamkniętym) muszą być:

• rzetelnie udokumentowane zgodnie z zasadami FAIR;
• udostępniane w otwartym repozytorium zgodnie z warunkami licencji CC0, CC BY 4.0 lub równoważnej.

Więcej informacji dotyczących danych badawczych w zakładce Plany zarządzania danymi badawczymi.

Informacje dodatkowe

• Polityka publikowania w otwartym dostępie wyników badań stanowiących efekty realizacji projektów badawczych, staży, stypendiów naukowych, działań naukowych i komponentów badawczych (Zarządzenie dyrektora NCN nr 39/2025 z dnia 26 czerwca 2025 roku) oraz pismo rozszerzające nowe zasady na projekty już trwające (Pismo dyrektora NCN z dnia 26 czerwca 2025 roku).
• Journal Checker Tool - narzędzie internetowe pozwalające na testowanie zgodności wybranego czasopisma z wymogami Polityki otwartego dostępu NCN.
• License Chooser - narzędzie internetowe pozwalające dobrać licencję Creative Commons dla wybranego utworu naukowego.