Ewaluacja czasopism
Wskaźniki
Wybrane miary stosowane do oceny jakości czasopism naukowych
- punktacja ministerialna
Liczba punktów zgodna z Wykazem czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, publikowanym przez Ministra NiSW. Najnowszy wykaz opublikowano Komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 stycznia 2024 r. - IF (Impact Factor)
Impact Factor to wskaźnik, który bazuje na danych z bazy Web of Science. Uwzględnia liczbę cytowań uzyskanych przez czasopismo w danym roku dla artykułów opublikowanych w nim w ciągu 2 poprzednich lat podzieloną przez liczbę tych artykułów. Wartość IF zależy od rodzaju publikacji(artykuły przeglądowe są z reguły częściej cytowane, niż zwykłe artykuły) i dyscypliny naukowej. Wskaźnik ten, pomimo jego pierwotnego przeznaczenia jakim jest ewaluacja czasopism naukowych, bywa stosowany zarówno przy ocenie dorobku pojedynczego pracownika, jak i całej instytucji naukowej.
- CS (CiteScore) - Uwaga - zmiana metodologii wyznaczania wskaźnika (stan na czerwiec 2020 r.)
CS to wskaźnik obliczany na podstawie danych z bazy Scopus. Publikowany jest (podobnie jak SNIP i SJR) raz w roku, dla czasopism, materiałów konferencyjnych i serii książkowych, ale nie dla pojedynczych książek. W 2020 r. zmieniły się zasady wyznaczania wskaźnika. W czerwcu 2020 r. opublikowano wartości wskaźnika za 2019 r. oraz wstecznie skalkulowane wartości za lata 2011-2018. Wcześniejsze dane zostały usunięte z bazy i nie są już dostępne online.
CiteScore uwzględnia skumulowaną liczbę cytowań artykułów w czasopiśmie w roku analizy i trzech poprzedzających latach podzieloną przez liczbę tych artykułów. Brane są pod uwagę wyłącznie recenzowane artykuły oryginalne, artykuły przeglądowe, referaty, rozdziały w książkach, „data papers”.
Wskaźnik jest wyliczany także w przypadku czasopism o krótszym niż cztery lata stażu. Jeżeli na przykład w danym czasopiśmie zaczęto publikować artykuły w 2019 roku, jego pierwszy wskaźnik - CS 2019 - zostanie opublikowany w czerwcu 2020 r. Warunkiem jego wyliczenia jest podanie cytowań za co najmniej 4 recenzowane publikacje w danym roku. - SNIP (Source Normalized Impact per Paper)
SNIP to wskaźnik obliczany na podstawie danych z bazy Scopus. Wartość SNIP wyznacza się jako stosunek średniej liczby cytowań publikacji w danym czasopiśmie do tzw. potencjału cytowań. Średnia liczba cytowań obliczana jest podobnie jak dla CiteScore, z tą różnicą, że brane są pod uwagę tylko artykuły oryginalne, artykuły przeglądowe i materiały konferencyjne, a nie wszystkie typy publikacji. Potencjał cytowań to współczynnik korygujący, który bazuje na założeniu, że im dłuższa lista pozycji cytowanych w artykule, tym mniejsza jest wartość cytowań dla tego artykułu. Wskaźnik SNIP uwzględnia zatem dynamikę publikacji w danej dyscyplinie naukowej wyrażoną jako śrędnią liczbę cytowań w bibliografii i prawdopodobieństwo zacytowania. Do wyznaczenia SNIP, podobnie jak dla CiteScore, brany jest pod uwagę zakres czasowy trzech lat. SNIP umożliwia porównywanie czasopism z różnych dziedzin, ponieważ podaje skorygowaną ze względu na specyfikę dziedziny średnią liczbę cytowań. - SJR (SCImago Journal Rank)
Wskaźnik wyznaczany na podstawie danych z bazy Scopus. SJR uwzględnia fakt, że na liczbę cytowań czasopisma bezpośredni wpływ mają dyscyplina nauki, w której czasopismo funkcjonuje oraz jakość i reputacja czasopisma. Nie wszystkie cytowania mają taką samą wartość, np. cytowania w prestiżowych czasopismach ze zbliżonej tematyki są bardziej wartościowe. Cytujące źródło przekazuje swój prestiż innym źródłom poprzez zacytowanie. Wskaźnik SJR uwzględnia cytowania z trzech lat, jest obliczany na podobnej zasadzie jak algorytm PageRank. Przy ocenie z użyciem tego wskaźnika jest tendencja do zwiększania różnic między czasopismami i wzmacniania pozycji tytułów prestiżowych. Zaleca się wykorzystywanie go głównie w dziedzinach nauk o życiu i zdrowiu, szczególnie, gdy w ocenie ważna jest aktualność tematów badawczych.
Źródło: What's new in journal metrics CiteScore and more / 29 czerwca 2017 / Webinarium Ludo Waltman (CWTS) and Chris James (Elsevier) / SlideShare (cjames328) - AI (Article Influence)
Wskaźnik Article Influence jest wyznaczany na podstawie danych z bazy Web of Science. Jest on podobny do pięcioletniego wskaźnika Impact Factor. Podaje średni wpływ artykułów z czasopisma przez pierwszych pięć lat po publikacji. Do jego obliczania wykorzystuje się wartość wskaźnika Eigenfactor. Średnia wartość wskaźnika dla ogółu czasopism wynosi 1. - CNCI (Category Normalized Citation Impact) i FWCI (Field-Weighted Citation Impact)
Category Normalized Citation Impact i Field-Weighted Citation Impact to wskaźniki podawane odpowiednio w bazach InCites i SciVal. Wartość CNCI jest wyznaczana na podstawie danych z bazy Web of Science, zaś FWCI z bazy Scopus. Są to wskaźniki znormalizowane, obliczane jako stosunek liczby cytowań publikacji do oczekiwanej wartości cytowań z uwzględnieniem specyfiki dyscypliny, rodzaju i roku publikacji. Można je zatem wykorzystywać do porównań międzydyscyplinarnych oraz do porównań zbiorów o różnych wielkościach. Wartość wskaźnika „1” oznacza poziom równy ze średnią światową, wartości powyżej „1” uznawane są za wyższe od średniej światowej, poniżej „1” za niższe niż średnia światowa. - h-index (Indeks Hirscha)
H-Index to wskaźnik stosowany przede wszystkim przy ocenie pracowników naukowych. Bywa jednak też wykorzystywany przy ewaluacji czasopism. Może być on wyznaczany na podstawie danych o cytowaniach pochodzących z różnych baz. Informuje ile publikacji z danego czasopisma w danym roku było cytowanych h i więcej razy. - IC (Index Copernicus)
Wskaźnik oceny jakości czasopism wyznaczany na podstawie około 30 parametrów zgrupowanych w pięciu kategoriach: wartość naukową, staranność edytorską, zasięg, częstotliwość, regularność i stabilność rynkową, staranność techniczną (zob. metodologia oceny). Wskaźnik ten jest stosowany szczególnie dla czasopism, które nie są uwzględnione na liście filadelfijskiej, ale liczą się na rynku wydawnictw medycznych.
Źródła danych o wskaźnikach
W ocenie czasopism naukowych można skorzystać z następujących źródeł informacji:
- Wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych
- InCites Journal Citation Reports
- Scopus Sources
- InCites
- SciVal
- Index Copernicus Journals Master List
- Lista filadelfijska – Master Journal List
Wykaz czasopism punktowanych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych
Najnowszy komunikat Ministra NiSW z dnia 18 grudnia 2019 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych wraz z przypisaną liczbą punktów [stan na kwiecień 2020 r.]
Nowy, obowiązujący od 2019 r., wykaz został opracowywany na podstawie oceny eksperckiej. Każda dyscyplina naukowa była reprezentowana przez odrębny zespół doradczy. Czasopisma i materiały konferencyjne były oceniane w ramach dyscyplin naukowych, następnie przypisywano poszczególnym tytułom czasopism jedną wartość punktową wspólną dla wielu dyscyplin. Zastosowano następujące progi punktowe: 20, 40, 70, 100, 140, 200.
Wykaz zawiera:
- tytuł czasopisma naukowego lub recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowej;
- numer ISSN oraz e-ISSN, jeżeli zostały nadane;
- przypisane dyscypliny naukowe;
- liczbę punktów przypisaną czasopismu naukowemu lub recenzowanym materiałom z konferencji międzynarodowej.
Poprzedni wykaz składał się z trzech części:
- A – czasopisma z obliczonym współczynnikiem wpływu (Impact Factor – IF), umieszczone w bazie JCR (od 20 do 50 pkt)
- B – czasopisma nieposiadające obliczonego IF (od 0,25 do 10 pkt)
- C – czasopisma umieszczone w bazie European Reference Index for the Humanities (ERIH) (12/16/20 pkt)
Zobacz także:
- Komunikat Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 31 lipca 2019 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych wraz z przypisaną liczbą punktów
- Komunikat z 25 stycznia 2017 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych wraz z liczbą punktów przyznanych za publikacje naukowe w tych czasopismach, ustalony na podstawie wykazów ogłoszonych w latach 2013-2016
InCites Journal Citation Reports (JCR)
Baza umożliwia ocenę i porównanie czasopism na podstawie danych o cytowaniach pobranych z ponad 12 000 czasopism i materiałów konferencyjnych, opublikowanych przez przeszło 3 300 wydawców z ponad 60 krajów. Aktualna lista czasopism ze wskaźnikami IF za dany rok ukazuje się w połowie roku następnego (zwykle w czerwcu danego roku).
Scopus Sources
Scopus Sources to zakładka w bazie Scopus, w której zamieszczono informacje na temat czasopism rejestrowanych w tej bazie. Podano tu wartości wskaźników: CiteScore, SNIP i SJR. Najbardziej aktualne dane są dostępne online. Można także pobrać raport zbiorczy w formacie csv, aktualizowany kilka razy w roku.
W bazie Scopus jest też dostępne narzędzie Scopus Compare Source Tool, za pomocą którego można porównać kilka wybranych tytułów czasopism.
InCites
InCites to narzędzie, które służy do analizy danych zawartych w bazie Web of Science. Pozwala porównywać dorobek naukowy badaczy i instytucji, analizować wykorzystanie czasopism w instytucjach, opracowywać strategie badawcze.
SciVal
SciVal to narzędzie, które służy do analizy danych zawartych w bazie Scopus. Pozwala porównywać dorobek naukowy badaczy i instytucji, analizować wykorzystanie czasopism w instytucjach, opracowywać strategie badawcze.
Index Copernicus Journals Master List (JML)
Baza zawiera aktualne wartości wskaźnika Index Copernicus (IC) dla poszczególnych tytułów, prognozy wysokości wskaźnika na kolejny rok, informacje dotyczące adresu wydawniczego czasopisma, jego strony www, języka publikacji, indeksacji w bazach o zasięgu międzynarodowym. IC Journals Master List liczy obecnie ponad 2.500 czasopism z całego świata, w tym około 700 z Polski.
Lista filadelfijska – Master Journal List
Master Journal List zwana w Polsce Listą filadelfijską to lista czasopism indeksowanych na platformie Web of Science. Lista filadelfijska nie zawiera wartości wskaźnika Impact Factor dla danego czasopisma. Czasopismo może być indeksowane w bazie Web of Science i nie posiadać IF.
Zgłoszenie czasopisma do WoS i Scopus
Kryteria doboru czasopism do baz Web of Science i Scopus
Czasopismo aplikujące o indeksację w bazach Web of Science i Scopus powinno spełniać szereg warunków w zakresie:
- Podstawowych standardów wydawniczych: terminowość publikacji, przestrzeganie zasad międzynarodowej konwencji wydawniczej, dane bibliograficzne artykułu i abstrakt w języku angielskim, recenzja specjalistów z danej dziedziny.
- Treści – wiarygodność i jakość publikacji, wkład w rozwój dyscypliny naukowej.
- Międzynarodowości: czy autorzy publikacji, wydawcy, edytorzy oraz konsultanci redakcyjni itp. reprezentują międzynarodową społeczność badaczy oraz czy czasopismo odnosi się do czytelników regionalnych czy międzynarodowych.
- Liczby cytowań: czy autorzy publikujący w danym czasopiśmie są szeroko cytowani
Jak zgłosić czasopismo do baz Web of Science i Scopus?
Proces wyboru materiałów do bazy Web of Science (Clarivate Analytics)
Proces wyboru materiałów do bazy Scopus (Elsevier)