Drapieżne czasopisma / drapieżne konferencje
Drapieżne czasopisma i konferencje
Drapieżne czasopisma
Drapieżne czasopisma i drapieżni wydawcy (ang. Predatory Journals / Predatory Publishers) to podmioty stosujące nieetyczny model biznesowy, polegający na pobieraniu opłat za publikację artykułów bez zapewnienia rzetelnych usług redakcyjnych, w tym recenzji naukowych.
Kryteria charakteryzujące drapieżne czasopisma
- Brak rzetelnego procesu recenzyjnego i redakcyjnego.
- Brak pełnego adresu wydawcy lub podanie nieprawdziwych danych kontaktowych (najczęściej dostępny jest jedynie formularz e-mailowy).
- Fikcyjny zespół redakcyjny - czasopismo podaje nieprawdziwe nazwiska lub wykorzystuje nazwiska uznanych naukowców (także jako rzekomych recenzentów), którzy nigdy z nim nie współpracowali.
- Redaktorzy posługują się adresami e-mail w ogólnodostępnych domenach (np. @gmail.com, @yahoo.com).
- Zamieszczanie na stronie internetowej fałszywych wskaźników bibliometrycznych (np. fikcyjny Impact Factor lub jego imitacje, takie jak View Factor, Science Impact Factor, Global Impact Factor, Unofficial Impact Factor) oraz nieprawdziwych informacji o indeksowaniu czasopisma w uznanych bazach abstraktowych.
- Tytuły czasopism łudząco podobne do nazw prestiżowych czasopism (różnice często ograniczają się do jednego słowa w tytule).
- Brak procedur weryfikacji oryginalności tekstów (np. pod kątem plagiatu).
- Prowadzenie agresywnej kampanii mailingowej, nakłaniającej naukowców do przesyłania manuskryptów.
- Brak jawnej informacji o kosztach publikacji (kwoty podawane są autorowi indywidualnie drogą mailową).
- Publikowanie niemal wszystkich nadesłanych manuskryptów po uiszczeniu opłaty, która jest zazwyczaj pobierana z góry i przed oficjalnym przyjęciem manuskryptu do publikacji.
- Niezwykle szybkie tempo „recenzji naukowej”, przyjmowanie manuskryptów do publikacji nawet w ciągu kilku dni od przesłania oraz często bez uwag recenzenckich.
- Brak zachowania podstawowych standardów naukowych w procesie recenzyjnym.
- Przyjmowanie manuskryptów odrzuconych wcześniej przez inne wydawnictwa.
- Publikowanie bardzo dużej liczby artykułów (nawet kilku tysięcy) w ciągu roku.
- Brak jasnych zasad wycofywania przedłożonych do publikacji i opublikowanych artykułów.
- Możliwość dodania fikcyjnych współautorów w zamian za opłatę mimo braku ich wkładu w powstanie pracy.
Wskazówki
Jak unikać publikowania w drapieżnych czasopismach:
- Należy dokładnie sprawdzić tytuł czasopisma, jego numer ISSN lub eISSN, stronę internetową (m.in. informacje o procesie recenzyjnym, składzie redakcji, zakresie tematycznym), a także ogólną działalność wydawnictwa, np. przez zapoznanie się z wcześniej opublikowanymi artykułami.
- Wskazane jest zweryfikowanie czasopisma, jego wskaźników bibliometrycznych oraz indeksacji w renomowanych, międzynarodowych bazach, takich jak Web of Science, Scopus oraz Directory of Open Access Journals (DOAJ).
- Szczególną uwagę należy zwrócić na wysokość opłat publikacyjnych oraz na wymagania i zasady publikacji - powinny być one jasno i przejrzyście przedstawione na stronie internetowej czasopisma.
Drapieżne konferencje
Drapieżne konferencje (ang. predatory conferences, predatory meetings) to wydarzenia o charakterze naukowym, które nie spełniają podstawowych standardów etycznych. Ich głównym celem (podobnie jak drapieżnych czasopism) jest maksymalizacja zysków z opłat rejestracyjnych i z opłat za publikacje pokonferencyjne w modelu otwartego dostępu, co osiąga się przez pozyskanie jak największej liczby uczestników. Drapieżne konferencje nie są organizowane przez uznane towarzystwa naukowe ani instytucje badawcze, lecz przez podmioty prywatne lub przedsiębiorstwa specjalizujące się w organizowaniu takich wydarzeń w niemal każdej dziedzinie nauki. Często za ich organizacją stoją także drapieżne wydawnictwa.
Kryteria charakteryzujące drapieżne konferencje
Część kryteriów charakteryzujących drapieżne czasopisma i drapieżnych wydawców jest tożsama z kryteriami drapieżnych konferencji.
- Zaproszenie nie jest wysyłane z instytucjonalnego adresu e-mail.
- Tożsamość i lokalizacja organizatorów są ukryte.
- Zaproszenia są wysyłane do osób niezwiązanych z tematyką poruszaną na konferencji.
- Organizator konferencji jest jednocześnie jej sponsorem.
- Organizator konferencji prowadzi konferencje z różnych dziedzin tematycznych w tym samym czasie.
- Organizatorzy konferencji posługują się tytułami i stopniami naukowymi, które im nie przysługują.
- Strona internetowa konferencji ma nieprofesjonalny wygląd.
- Wykorzystywane są dane osobowe i wizerunki badaczy bez ich wiedzy i zgody.
- Na stronie internetowej konferencji umieszczane są logotypy renomowanych instytucji, co ma sugerować współpracę pomimo jej faktycznego braku.
- Nazwy konferencji są bardzo podobne do nazw wydarzeń organizowanych przez prestiżowe ośrodki naukowe, dzięki czemu uzyskują ten sam akronim.
- Konferencja jest opisywana jako „międzynarodowa”, mimo że komitet organizacyjny i większość prelegentów pochodzą z jednego kraju.
- Zgłaszający wystąpienie otrzymuje akceptację przed zakończeniem naboru zgłoszeń.
Wskazówki
Jak unikać udziału w drapieżnych konferencjach:
- Należy dokładnie sprawdzić tytuł konferencji, jej organizatora, stronę internetową, skład komitetu naukowego i organizacyjnego oraz zakres tematyczny.
- Szczególną uwagę należy zwrócić na opłaty, wymagania i zasady dotyczące udziału oraz publikowania materiałów pokonferencyjnych.
Polecane linki
- Think.Check.Submit - narzędzie internetowe pozwalające zidentyfikować zaufane czasopisma oraz wydawców.
- Think.Check.Attend - narzędzie internetowe pozwalające zidentyfikować zaufane konferencje i ich organizatorów.
- Tabela z wykazem ponad 400 czasopism podejrzewanych o drapieżne praktyki wraz z powodami usunięcia ich z międzynarodowych baz (aktualizacja 2021 r.) - autorką listy jest Jolanta Szczepaniak (Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej), a metodologia opisana została w Forum Akademickim 4/2021 w ramach artykułu „ Potencjalnie drapieżne w wykazie czasopism".
- Directory of Open Access Journals (DOAJ) - baza danych indeksująca recenzowane czasopisma naukowe otwartego dostępu.